Home » Artikelen » Therapie voor mannen » De Midlife Crisis, laten we ‘m serieus nemen

De Midlife Crisis, laten we ‘m serieus nemen

door | 15 mei, 2021 | Therapie voor mannen

 

 Voor mij is de term midlife crisis wat beladen, omdat ik het associeer met vrouwen die ‘m vol onmachtige en lacherige minachting vingerwijzend gebruiken voor de man die opeens zo ontevreden doet over zijn huidige leven. En zo verlangend naar een ander, leuker leven. In dit blog wil ik duidelijk maken dat de midlife crisis meer is dan de stereotype, sneue fase waarin een man, schijnbaar uit het niets, een motor en een nieuwe hippe look koopt. Het is een heuse crisis, waar meer dan 20 procent van de mannen die de veertig zijn gepasseerd mee te maken krijgt. Het is een crisis die serieus genomen wil worden. Door onszelf. Het is onze mannencrisis en hij gaat ten diepste over hoe we onze unieke zin en betekenis kunnen geven aan ons leven.

Een crisis, geen stoornis
De midlifecrisis wordt niet officieel erkend als een mentale (persoonlijkheids)stoornis. Er bestaat onder deskundigen wel consensus dat het fenomeen bestaat en zij definiëren de midlife crisis als een emotionele crisis. Een crisis dus, en geen stoornis. Het verschil zit ‘m in de ernst en de hardnekkigheid. Een crisis, die kun je aangaan om er weer uit te komen en dat hoeft niet heel lang te duren. Een stoornis, die dient, vaak langdurig, behandeld te worden om er mee te leren leven. Al dan niet met medicijnen. Dat is op zich geruststellend nieuws, je bent niet gestoord. En, als je wilt, kom je er met wat hulp emotioneel rijper en rijker uit.  
Een ander, wellicht ook geruststellend, feit is dat het afnemende testosteronsgehalte een rol speelt bij het ontstaan van deze crisis op emotioneel vlak. Testosteron is het libido-hormoon en vormt de drijfveer achter veel van ons gedrag.  Met het langzaam en gestaag afnemen ervan neemt ook de seksuele lust vaak af. Net als de hoeveelheid hoofdhaar en spierkracht, terwijl het buikvet wel toeneemt. Ook worden de ‘typisch mannelijke’ competitieve, bewijsdrangerige eigenschappen wat minder. Het is dus, gedeeltelijk, een kwestie van hormonen, waar je niets tegen kunt doen.

 

Waarom de één wel en de ander niet?
De afname van ons testosterongehalte kan van invloed zijn op je emotionele huishouding en daarmee op het ontstaan van een midlife crisis. Maar het is niet de enige, of zelfs belangrijkste, oorzaak. Het testosteron neemt immers bij iedere man na zijn 25e geleidelijk af, en toch komt ‘slechts’ 20% van ons mannen in zo’n emotionele crisis terecht. Dan spelen er dus ook andere factoren, waardoor de andere 80% eraan ontkomt. De verklaring zit ‘m hoogst waarschijnlijk in het woord ‘emotioneel’. Of, en in welke mate een man daadwerkelijk terechtkomt in een emotionele crisis is mede afhankelijk van, hoe ik het noem, zijn emotionele behendigheid. Het afnemende testosteron zorgt bij iedere man voor een verandering in zijn emotionele huishouding. Echter, bij de één gaat dat ongemerkt en zonder enige vorm van crisis. Hij beweegt emotioneel schijnbaar redelijk flexibel mee met zijn leeftijd. Hij verandert wel maar hij past zich gedurende de jaren beetje bij beetje aan. Misschien heeft deze man al heel jong geleerd dat het hebben én uiten van emoties erbij hoort, dat het je mens maakt en daarmee normaal. Als een man al gewend is om op een bewuste manier om te gaan met zijn gevoelens en emoties, dan lukt het hem waarschijnlijk wel om zich niet te laten verrassen door een crisis.
Dan zijn er de mannen die al voor het bereiken van hun middelbare leeftijd ongewild en ongepland geconfronteerd zijn met één of meerdere crises. Zij hebben vaak noodgedwongen, als gevolg van heftig emotionele en ongelukkige omstandigheden, al geleerd zich te verhouden tot hun emoties. Het voordeel hiervan is dat hij er op tijd bij is om zijn emoties en gevoelens te integreren, en zo de midlife crisis kan afwenden. Hij is ‘m als het ware voor, gered door een eerdere crisis.
Blijft er toch nog 20% over. Voor hen bestaat er een aanvullende theorie, die ervan uitgaat dat het ontwikkelen van een heuse serieuze midlife crisis mede het gevolg is van een mate van onvermogen om te dealen met hun gevoel. Dit onvermogen om de eigen emoties tijdig te herkennen, ze toe te laten en te delen en te verwerken is vaak de resultante van een langdurig proces van het structureel onderdrukken van emoties. Gewoon doen alsof ze er niet zijn, hup, doorgaan. Zo kan een verborgen depressie ontstaan, die juist in deze fase, als ons testosteron in voldoende mate is afgenomen, naar de oppervlakte komt. De depressie wordt verborgen genoemd omdat die niet als zodanig herkend wordt. Niet door de man zelf en ook niet door zijn omgeving. Zelfs niet door de huisarts. De man is een expert geworden in het wegslikken van alle gevoelens die niet passen bij het soort man dat hij wil zijn, of beter gezegd, denk te willen zijn.

Verborgen depressie
De combinatie van beide oorzaken, een afnemend testosterongehalte en een reeds aanwezige maar nog niet herkende vorm van depressiviteit, lijkt mij een plausibele verklaring gezien de emotionele aard van de crisis. Mannen in het bijzonder zijn bij uitstek emotionele pijnvermijders. Komen er onaangename gevoelens op, zoals angst, verdriet en boosheid, dan reageert het merendeel van de mannen door deze te willen onderdrukken. Dit is geen bewuste keuze, het gebeurt. Al ergens vroeg in de jeugd heeft deze onbewuste overtuiging zich vastgezet: als je dit soort gevoelens krijgt, slik ze in en stop ze weg, opdat ze niet gevoeld en daarmee misschien gezien worden. Je kwetsbaarheid dient hoe dan ook beschermd en dus niet gezien te worden. Als kind is dat nog zichtbaar, later wordt het een automatisme. Dat is niet fout, want het was geen bewuste keuze. Het is wel onhandig, uiteindelijk.

Een depressie die verborgen is, is er dus wel. Ergens. Verstopt. Het kenmerk van iedere depressie is dat hij erkend wil worden door de eigenaar. De man echter die de depressie zo knap gedurende vele jaren verborgen heeft weten te houden, moet de depressie creatief worden om naar buiten te treden. Meestal vindt de depressie zijn uitweg in je heil zoeken in een andere vrouw, in drank, drugs, porno, gokken of het aangaan van andere risico’s. Allemaal gedrag met maar één doel: het ontlopen van de pijn van die depressieve gevoelens. Het is bedoeld als tegengif tegen de depressie maar juist de mix van afleiding en een soort van troost kunnen je in een heftige midlifecrisis laten belanden. Want je hebt het niet door, je denkt er gewoon niet over na. Ook andere activiteiten waar onevenredig veel tijd aan besteed wordt, kunnen symptomen zijn van een verborgen depressie. Veel Netflixen, gamen, surfen op het internet, sport of hobbies. Zulke activiteiten worden dan een verslaving, een vlucht uit de werkelijkheid. Dit gedrag vormt uiteindelijk een ernstige bedreiging voor de relatie. De man praat niet met zijn vrouw over wat hem werkelijk dwarszit. Vaak kan hij dat zelf niet eens benoemen. In plaats daarvan zoekt hij troost en afleiding buiten de relationele sfeer. Dit leidt uiteindelijk tot vervreemding en zo verdwijnt de verbinding, het echt contact en de intimiteit uit de relatie.

Het moet nu anders!
De veranderingen in onze emotionele huishouding ontstaan geleidelijk. Het typische is echter dat de impact ervan een man toch heel plotseling kan treffen. Het voelt alsof opeens bepaalde persoonlijkheidskenmerken, die mede zijn mannelijkheid hebben gedefinieerd, aan het veranderen zijn. Het kan zelfs voelen alsof ze verdwijnen. Dat je niet meer helemaal degene blijkt te zijn die je zo gewend was. En dat is een beangstigend idee, alsof er onder je vertrouwde zelfbeeld een onbekende, nieuwe opstaat, eentje die andere dingen wil en belangrijk vindt. Zo ervaart de man dit, als een veel of alles ontregelende strijd tussen de oude en een nieuwe identiteit.

Het meest verontrustende in dit proces is dat die nieuwe gedachten en gevoelens, dat nieuwe willen en niet meer willen, sterker lijken dan die van de oude vertrouwde ik. En dat op een leeftijd waarop het toekomstperspectief is versmald, je hebt geen zeeën van tijd meer. Dus ongeveer op de helft van je leven gekomen realiseer je je dat andere normen en waarden wellicht beter bij je passen, bij wie je in wezen bent. En misschien altijd wel, dat je voor een deel in een schijnleven hebt geleefd en dat nu je ware ik naar boven komt. Het kan voelen alsof het tot nu toe bereikte wellicht ontoereikend is om gelukkig te zijn. Dat het leven hem niet gebracht heeft wat hij ervan verwachtte en hij niet de man is geworden die hij wilde zijn.
Gezin, hypotheek, werk, er wordt al lange tijd veel van hem gevraagd. Vooral door hemzelf, maar dat ziet en voelt de man niet altijd zo, omdat hij vooral ervaart dat er van alle kanten verwachtingen zijn. En op dit punt aangekomen lijkt hij daar maar weinig voor terug te krijgen. De relatie brengt hem niet meer het liefdevolle contact en het plezier van ooit. En de toekomst zal geen grote, maatschappelijke, verbeteringen brengen. En dan gaat hij op zoek naar de verbeteringen en veranderingen die hem wel weer dat goede, of betere, gevoel geven. Geen wonder dan, dat je de oplossing denkt te hebben gevonden in een andere vrouw, die aansluit bij de veranderde normen en waarden. Die jou wel begrijpt en niet beperkt.

 

De mogelijke bron
Het gezin waarin je als jongen opgroeit speelt een belangrijke rol in het ontwikkelen van een verborgen depressie, en daarmee met de kans op het ontwikkelen van een midlife crisis. Als jongens niet op de juiste manier geliefd, gesteund en begrensd worden door hun ouders ontwikkelen ze mogelijk een onjuist, verwrongen zelfbeeld, vooral gebaseerd op verwachtingen. Denk maar aan ouders die, veelal onbewust en met de beste bedoelingen, oneigenlijke voorwaarden stellen aan hun kind. Bijvoorbeeld dat het de dromen en doelen van de ouders gaat waarmaken. Of dat de jongen onbewust begrijpt dat hij alleen waardering krijgt als hij zich verantwoordelijk gedraagt en geen ruimte inneemt. Een jongen die zijn vader als voorbeeld neemt, en die lijkt ook geen emoties te hebben, altijd beheerst, rationeel en sterk te zijn. Jongens die geen goed zelfbeeld hebben ontwikkeld in de vroege jeugd, ontlenen daarom hun eigenwaarde vaak aan het zich aanpassen aan het gewenste beeld van mannelijkheid. Succesvol zijn, presteren en weinig zwakte, twijfel, angst of onvermogen tonen. Dit vormt een zware belasting voor de man. En hij staat er alleen voor. Want hulp en steun van anderen vragen geeft hem het gevoel dat hij het zelf niet kan of niet goed doet.

Herkenbaar?
Uiteraard ervaart iedere man die in een midlife crisis terechtkomt deze anders. Voor de één is het een meer geleidelijk en niet alles overhoop gooiend proces. Voor de ander lijkt een radicale breuk met het huidige leven onvermijdelijk. Hieronder noem ik enkele algemeen bekende, ongemakkelijke symptomen die bij onze identiteitscrisis kunnen horen:

  • Hardnekkige en boosverstikkende ‘ik wil hier nu weg’-gedachten en gevoelens. Bedenken hoe lekker je je zou voelen als….
  • Verliefd worden en vreemdgaan en zo nog meer afstand creëren van je huidige leven.
  • Gevoelens dat je gefaald hebt, dat al je inspanningen niet hebben gebracht waar je op hoopte. Je leven, je partner, jij, valt tegen en dat moet anders. Nu het nog kan.
  • De gedachte dat het allemaal veel beter zou zijn (geweest) als je je eigen geluk voorop had gesteld. En niet altijd zo verantwoordelijk en serieus.
  • Minder belang hechten aan persoonlijke hygiëne, verstoorde slaap, gewichtstoe -of afname
  • Zo druk met je eigen frustraties dat je geen ruimte hebt voor anderen, je bent er wel maar niet echt.
  • Het gevoel dat anderen, en vooral je partner, je belemmeren om jezelf, om gelukkig te kunnen zijn.
  • Fantasieën over het verbreken van alle banden, vluchten naar een beter leven waar je met niemand rekening hoeft te houden. Kwaad worden bij het gevoel verantwoording af te moeten leggen.
  • Toevlucht zoeken in een verslaving: drank, drugs, seks, werk,… of in het kopen van een nieuwe identiteit/lifestyle
  • De schuld volledig bij de partner, werk, ouders, kinderen leggen
  • Wisselende stemmingen, van razend en verongelijkt tot koud en emotieloos

Wat te doen?
Als het je niet goed lukt om je met de nieuwe realiteit te verzoenen, kan het van kwaad tot erger gaan. Mannen hebben nu eenmaal de neiging om het zelf op te willen lossen. Ze zijn er vaak zelfs van overtuigd dat ze dat kunnen. En dus praten ze niet en zoeken ze al helemaal geen hulp. Het komt niet eens in ze op. Toegeven dat er je een probleem hebt dat je niet zelf kunt oplossen, betekent een diepe schaamte en een aantasting van je mannelijkheid. Beland je op dit pad, onbewust, dan bestaat er ook een aardige kans dat je depressieve gedachten en gevoelens ontwikkeld. Want de emotionele problemen die je nu tegenkomt zijn nieuw en van dien aard dat het je waarschijnlijk niet lukt om er in je eentje uit te komen.

Doen die wat depressieve gevoelens eenmaal hun intrede, dan zullen ze ook niet eenvoudig meer verdwijnen. Dan heb je een aantal keuzes. De eerste is nu, heel ongewoon, wel hulp zoeken. In welke vorm dan ook en praten is hierbij de sleutel. Je kunt er ook voor kiezen om de depressieve gevoelens proberen te verdragen. In je eentje. Het gevolg is dan dat je steeds somberder wordt, bozer ook en verder afgesneden van je levenslust. Of, nog een optie, je doet toch nog een dappere poging de gevoelens te verdringen, te negeren. Dat is waarschijnlijk een bekende strategie als je gevoelens van onmacht of ongeluk tegenkomt. Doorgaan en doen alsof het er niet is. Dit houd je niet lang vol.

Kortom, erover praten, met je vrouw, een vriend(in), een coach, wie dan ook. Doorbreek de cirkel en doe het een keer niet alleen. Hoe oncomfortabel ook. Zoek hulp voordat de emoties met je aan de haal gaan en je meer kapot maakt dan nodig. Ook voor anderen. En neem van mij aan, geen enkele man die de moed heeft gehad om uit te reiken en is gaan praten, heeft hier spijt van gehad.

Over de artikelen

Op deze pagina staan enkele van mijn artikelen. Zijn zijn bedoeld om jou te informeren, je inspireren en te stimuleren om nog bewuster te worden van wie jij in wezen bent. Als mens en als man. Veel leesplezier.

Gerelateerde artikelen

Therapie voor mannen, waarom?

Therapie voor mannen, waarom?

Mannen maken minder vaak dan vrouwen gebruik van therapie. En dat is niet omdat ze het minder nodig hebben. Mannen zijn geneigd alles zelf op te lossen en zich te schamen voor het toegeven dat ze psychische problemen hebben. Ook voor zichzelf

Lees meer

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Tweet
Share
Share
Pin